Gloomy Sunday
Хөгжим ба хүний сэтгэл хөдлөл салшгүй холбоотой байдаг нь хөгжмийн хувьсгалд үргэлж чухал зүйл байсан бөгөөд өнөөдөр ихэнх хүмүүс хөгжимгүйгээр амьдралаа төсөөлөхөд бэрх болсон. Судлаачдын хэлснээр хөгжим сонсох нь стресс бууруулах, мөн оюун ухаан болон бие махбодод эерэг нөлөө үзүүлдэг гэж итгэдэг.
Гэхдээ энэ нь Режё Шерешийн “Vége a világnak” (Дэлхий төгсөж байна) буюу Унгарт “амиа хорлолтын дуу” гэж нэрлэгддэг, бидний мэдэх “Gloomy Sunday” буюу “Гунигт Ням гараг” дуунаас арай өөр ойлголт юм.
Энэ дуу нь хөгжмийн түүхэнд хамгийн гунигтай дуунуудын нэг гэж тооцогддог бөгөөд 100 гаруй амиа хорлолттой холбогдсон гэх яриа бий. Анхны хувилбарын үг нь дайны үеийн цөхрөлийг илэрхийлдэг байсан ч дараа нь Режё Шерешийн найз нь болох яруу найрагч Ласло Явор үгийг нь дахин бичиж “Szomorú vasárnap” буюу “Gloomy Sunday” болгосон. Энэ шинэ хувилбар нь хайртай хүнээ алдсаны дараах гүн гуниг, амиа хорлох тухай санааг өгүүлдэг.
1935 онд дуучин Пал Калмарын дуулсан хувилбар гарснаар Унгарт энэ дууны дараа олон амиа хорлолт гарсан тухай мэдээллүүд тархсан. Жишээ нь, Будапештийн нэг гуталчин 1936 онд амиа хорлохдоо захиандаа энэ дууны үгнээс иш татсан гэх тохиолдол байдаг.
Мөн зарим хүмүүс Дунай мөрөнд дууны нот бариад үсэрсэн, эсвэл энэ дууг тоглож байх үед өөрийгөө хөнөөсөн гэх яриа ч тархсан. Үүнээс болж Унгарын засгийн газар тодорхой хугацаанд энэ дууг олон нийтэд тоглохыг хориглосон гэдэг.
Гэсэн ч Унгарт амиа хорлолтын түвшин өндөр байсан нь өөр шалтгаантай гэж судлаачид үздэг бөгөөд 100,000 хүн тутамд ойролцоогоор 46 орчим хүн амиа хорлодог байсан гэсэн тоо байдаг. Тиймээс энэ дуунаас шууд шалтгаалсан эсэх нь баттай биш хэвээр үлдсэн.
1930-аад онд энэ дууны англи хувилбар гарч, Сэм М. Льюис болон Десмонд Картер нар үгийг нь бичсэн. Харин Хэл Кемп 1936 онд англи хувилбарыг нь дуулж олонд хүргэсэн.
Дууны нэг хэсэгт:
Ням гараг гунигтай, би бүх өдрийг сүүдэр дунд өнгөрүүлдэг
Миний зүрх бид хоёр бүхнийг дуусгахаар шийдсэн
гэж өгүүлдэг.
1941 онд Билли Холидэйгийн дуулсан хувилбар гарснаар энэ дуу илүү өргөн тархаж, дэлхий даяар танигдсан. Гэхдээ BBC энэ дуу цэргүүдийн сэтгэл зүйд сөргөөр нөлөөлнө гэж үзээд хориглосон. Харин тэр хоригийг 2002 онд цуцалжээ.
Режё Шереш өөрөө энэ дууны алдар нэрээс болж маш их шаналж, сэтгэл гутралд орсон гэж ярьдаг. Тэр амьдралынхаа туршид ихэвчлэн ядуу, хүнд нөхцөлд амьдарч байсан. Хэдийгээр “Gloomy Sunday” дэлхий даяар алдартай болсон ч өөрөө энэ амжилтаасаа ашиг хүртэж чадаагүй, харин улам бүр сэтгэл гутралд орсон гэдэг. Тэрээр 1968 онд Будапештэд амьдарч байсан барилгаасаа үсэрч амиа хорлосон гэж тэмдэглэгдсэн.
